دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 2 2 2025 09 23 Analysis of the role of intellectual capital and innovation in the growth of Mashhad tourism companies تحلیل نقش سرمایه فکری و نوآوری در رشد شرکت های گردشگری شهر مشهد 98 122 733852 10.22072/tmsse.2026.2072623.1062 FA فاطمه دادمند استادیار گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0001-9434-2842 مصطفی گوهری مقدم گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0001-9434-2842 مریم یعقوبی استادیار گروه ریاضی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0001-9434-2842 Journal Article 2025 09 25 <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Acknowledging the significance of growth in tourism businesses, this study examined how intellectual capital and innovation influence the expansion of tourism companies in Mashhad, Iran. The research is applied in purpose and descriptive-survey in nature. The statistical population included 700 individuals from tourism firms in Mashhad. Using Cochran's formula, a sample size of 248 participants was determined. A cluster sampling technique was utilized. Data were gathered through standardized questionnaires, whose validity and reliability were confirmed by expert evaluation and by calculating Cronbach's alpha and composite reliability coefficients. Structural equation modeling with Smart-PLS software was used for data analysis. Results revealed that relational capital has a significant impact on both process innovation and marketing innovation within the companies studied. Consequently, it is suggested that tourism companies focus particularly on their relational and organizational capital to promote growth. Additionally, since the mediating effects of organizational and marketing innovation were verified, managers are advised to strategically channel these types of capital toward enhancing organizational and marketing innovation, which can lead to increased profitability and market share.</span> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">با توجه به اهمیت موضوع رشد شرکت­های گردشگری، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر سرمایه فکری و نوآوری در رشد شرکت­های گردشگری شهر مشهد انجام شد. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری تحقیق حاضر مشتمل بر کارشناسان شرکت</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">های گردشگری شهر مشهد به تعداد 700 نفر در نظر گرفته شد که با به‌کارگیری فرمول کوکران حجم نمونه معادل 248 نفر محاسبه ‌شد. نمونه‌گیری به</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">صورت خوشه</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">‌</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">ای در دسترس انجام شد. برای جمع‌آوری داده‌ها در این پژوهش از پرسشنامه‌های استاندارد استفاده ‌شد که روایی و پایایی این پرسشنامه­ها از طریق ارزیابی روایی صوری و روایی سازه (روایی همگرا و واگرا) و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید شدند. تحلیل داده‌ها با روش مدل معادلات ساختاری و با استفاده از نرم‌افزار </span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Smart-PLS</span><span dir="RTL" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA">صورت گرفت. یافته­ها نشان داد که سرمایه رابطه­ای بر نوآوری فرآیند و نوآوری بازاریابی شرکت­های گردشگری تاثیرگذار است. طبق نتایج این پژوهش می­توان این گونه بیان نمود که شرکت‌های گردشگری برای افزایش رشد شرکت باید توجه ویژه­ای­ به سرمایه­های رابطه­ای و سازمانی نمایند و با توجه به اینکه نقش میانجی متغیرهای نوآوری سازمانی و نوآوری بازاریابی در این ارتباط تایید شد؛ لذا به مدیران این شرکت­ها پیشنهاد می­گردد که هدایت این سرمایه­­ها به سمت ایجاد نوآوری سازمانی و بازاریابی می­تواند زمینه ساز رشد شرکت در قالب سودآوری و سهم بازار باشد. </span></span> https://tmsse.vru.ac.ir/article_733852_df6d6b1d884b6345ecdbb2a886dc0721.pdf