دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 2 2 2025 09 23 Exploring the Conceptual Structure and Discursive Dynamics of Urban Tourism in the Post-COVID-19 Pandemic Era: A Bibliometric Analysis with Semantic Clustering (2020–2025) واکاوی ساختار مفهومی و پویایی‌های گفتمانی گردشگری شهری در دوران پساپاندمی کووید-۱۹: تحلیل کتاب‌سنجی با خوشه‌بندی معنایی (۲۰۲۰-۲۰۲۵) 233 250 735007 10.22072/tmsse.2026.2085790.1139 FA حافظ مهد نژاد دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران. 0000-0001-7548-9355 Journal Article 2026 02 17 The COVID-19 pandemic has structurally challenged urban tourism, necessitating rethinking of planning and management paradigms. This bibliometric study analyzes the conceptual structure and emerging trends in post-COVID-19 urban tourism scholarship. Using keyword co-occurrence network analysis in VOSviewer, 136 Scopus-indexed sources (2020–2025) were examined. Findings reveal knowledge organized around three central nodes—"COVID-19," "tourism," and "post-COVID"—forming eleven conceptual clusters: urban health, sustainable-smart tourism, multi-level governance, peripheral resilience, behavioral dynamics, digital technologies, touristification, digital marketing, spatial analytics, heritage-ecosystem services, and multi-layered crises. Temporal analysis indicates a paradigmatic shift from "reactive crisis management" (2020–2022) to "sustainable transformative reconstruction" (2023–2025). Five structural gaps were identified: geographical bias toward Europe/China, marginalization of human-behavioral dimensions, neglect of climate-health interlinkages, implementation gaps in developing cities, and platform bias in digital marketing. The study concludes that sustainability is redefined as a cross-cutting framework intersecting tourism management, urban planning, and public health. This research provides a foundation for developing localized "resilient urban tourism" frameworks for Global South cities. همه‌گیری کووید-۱۹ بنیان‌های گردشگری شهری را با چالش‌های ساختاری مواجه نموده و ضرورت بازاندیشی در الگوهای برنامه‌ریزی و مدیریت مقصد را آشکار کرده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ساختار مفهومی و روندهای نوظهور در دانش جهانی گردشگری شهری پساکووید-۱۹ طراحی شده است. این پژوهش با رویکرد کتاب‌سنجی و تحلیل شبکه هم‌رخدادی کلیدواژه‌ها، بر پایه ۱۳۶ منبع علمی از پایگاه اسکوپوس (۲۰۲۰-۲۰۲۵) و با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer انجام پذیرفت. بر اساس یافته‌ها، دانش این حوزه حول سه گره محوری کووید-۱۹، گردشگری و پساکووید سازمان‌یافته است. یازده خوشه مفهومی مشتمل بر سلامت شهری، گردشگری پایدار-هوشمند، حکمروایی چندسطحی، تاب‌آوری فضاهای حاشیه‌ای، پویایی‌های رفتاری، فناوری‌های دیجیتال، توریستی‌فیکیشن، بازاریابی دیجیتال، تحلیل‌های فضایی، میراث فرهنگی-خدمات اکوسیستم و بحران‌های چندلایه شناسایی شده است. تحلیل تحول زمانی نشانگر گذار گفتمان پژوهشی از مدیریت بحران واکنشی (۲۰۲۰-۲۰۲۲) به بازسازی تحول‌آفرین پایدار (۲۰۲۳-۲۰۲۵) است. همچنین، پنج شکاف ساختاری متشکل از سوگیری جغرافیایی به اروپا و چین، کمرنگ‌شدن ابعاد انسانی-رفتاری، غفلت از هم‌بستگی بحران‌های اقلیمی-بهداشتی، شکاف اجرایی در شهرهای در حال توسعه و سوگیری پلتفرمی در بازاریابی دیجیتال شناسایی گردید. نتیجه آنکه پایداری نه به‌عنوان موضوعی حاشیه‌ای، بلکه به‌عنوان چارچوبی عرضی در تقاطع مدیریت گردشگری، برنامه‌ریزی شهری و سلامت عمومی بازتعریف شده است. این پژوهش با ترسیم نقشه راه دانشی، زمینه را برای توسعه چارچوب‌های بومی‌سازی‌شده گردشگری شهری تاب‌آور در شهرهای جهان در حال توسعه فراهم می‌سازد. https://tmsse.vru.ac.ir/article_735007_5c612eb56274bb16b4bfac6ee3a909ca.pdf