دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 3 1 2026 05 22 Mixed Methods Planning, Tourism Planning, System Dynamics, Systems Thinking, Tourism Modeling. سنجش رهیافت نظری برنامه ریزی پویش مختلط در برنامه ریزی گردشگری 45 66 737528 10.22072/tmsse.2026.2084579.1132 FA منیژه لاله پور دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. 0009-0007-9188-5914 سینا سلمانزاده کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه برنامه‌ریزی، طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0007-9188-5914 Journal Article 2026 02 04 Tourism planning demands innovative approaches due to the complexity of tourism systems, dynamic stakeholder interactions, and the temporal dynamics of development. The mixed scanning planning approach, which integrates qualitative and quantitative methods and emphasizes systems thinking, enables a more comprehensive understanding of the tourism system and facilitates the simulation of various development scenarios. This study aimed to evaluate the theoretical framework of the mixed scanning planning approach in tourism planning. A qualitative methodology was employed, using thematic analysis to extract basic and organizing themes from the scientific literature. Subsequently, the DEMATEL method was applied to analyze the cause-and-effect relationships among 104 basic themes. The results indicated that systems thinking in tourism, the capability of tourism system modeling, focus on system structure, causal loop diagrams, scenario simulation, proactive planning, carrying capacity management, program quality improvement, and senior management support were the most significant causal factors. Conversely, theoretical limitations — including the oversimplification of complexities and constraints in modeling qualitative dimensions — practical barriers such as the need for comprehensive data and technical complexity, and organizational challenges including resistance to change and the absence of a systems thinking culture were identified as the primary obstacles. It is recommended that policymakers focus on cultivating a systems thinking culture, establishing specialized system dynamics centers, developing comprehensive tourism information systems, conducting specialized training courses, and initiating pilot projects in selected destinations. The innovation of this research lies in providing a causal analysis of the interactions among the theoretical, functional, and institutional dimensions of the mixed scanning planning approach in tourism. برنامه‌ریزی گردشگری به دلیل پیچیدگی نظام‌های گردشگری، تعاملات پویای ذینفعان و دینامیک زمانی توسعه، نیازمند رویکردهای نوین است. رهیافت برنامه‌ریزی پویش مختلط با تلفیق روش‌های کیفی و کمی و تمرکز بر تفکر دستگاهی، امکان درک جامع‌تر نظام گردشگری و شبیه‌سازی سناریوهای مختلف توسعه را فراهم می‌آورد. این پژوهش باهدف سنجش رهیافت نظری برنامه‌ریزی پویش مختلط در برنامه‌ریزی گردشگری انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و استفاده از روش تحلیل مضمون، مضامین پایه و سازمان‌دهنده را از ادبیات علمی استخراج کرده و سپس با استفاده از روش دیمتل، روابط علی-معلولی میان 104 مضمون پایه مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که تفکر سیستمی در گردشگری، قابلیت مدل‌سازی نظام گردشگری، تمرکز بر ساختار نظام، نمودارهای علّی حلقوی، شبیه‌سازی سناریوها، برنامه‌ریزی پیشگیرانه، مدیریت ظرفیت پذیرش، بهبود کیفیت برنامه‌ها و حمایت مدیریت ارشد به‌عنوان مهم‌ترین عوامل علی شناسایی شدند. در مقابل، محدودیت‌های نظری شامل ساده‌سازی پیچیدگی‌ها و محدودیت مدل‌سازی ابعاد کیفی، موانع عملی شامل نیاز به داده‌های جامع و پیچیدگی فنی، و چالش‌های سازمانی شامل مقاومت در برابر تغییر و فقدان فرهنگ تفکر سیستمی به‌عنوان اصلی‌ترین موانع شناسایی شدند. پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران بر فرهنگ‌سازی تفکر سیستمی، ایجاد مراکز تخصصی پویایی سیستم، توسعه سامانه‌های اطلاعاتی جامع گردشگری، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی و آغاز پروژه‌های آزمایشی در مقاصد منتخب تمرکز کنند. هم‌چنین نوآوری این پژوهش در ارائه تحلیلی علّی از تعامل میان ابعاد نظری، کارکردی و نهادی رهیافت برنامه‌ریزی پویش مختلط در گردشگری است. https://tmsse.vru.ac.ir/article_737528_c301daf38c40615c7bf8c367b9fae8d0.pdf