دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 3 1 2026 05 22 Eco-lodges and the Transformation of Rural Destination Settlements: Toward Smart Planning in South Khorasan Province اقامتگاه‌های بوم‌گردی و دگرش سکونتگاه‌های روستایی مقصد: زمینه‌ای برای برنامه‌ریزی هوشمند در خراسان جنوبی 1 22 737526 10.22072/tmsse.2026.2078485.1103 FA محمود فال سلیمان دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. 0009-0005-0824-6077 محمد حجی پور دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. 0000-0001-5168-0753 Journal Article 2025 11 21 In recent years, urban fatigue and the growing desire for nature-based experiences have led to an increase in short-term stays by city residents in tourist-oriented rural areas. This trend, driven by the expansion of eco-lodges, has produced diverse structural and functional impacts on destination settlements, some evident through spatial transformations and others shaping future development trajectories. This study adopts a macro-level approach to examine the effects of rural ecotourism on spatial transformation and restructuring in rural destination settlements in South Khorasan Province, aiming to provide a logical foundation for smart planning. The research is applied in purpose and descriptive–analytical in method. The statistical population included 24 eco-lodges with over five years of operation in 12 selected villages, surveyed through a complete census at the settlement level. At the household level, 203 households were randomly selected using Cochran’s formula, and quantitative data were analyzed using inferential statistical tests in SPSS. Findings reveal that eco-lodges and rural ecotourists, as key components of sustainable tourism, have significantly contributed to the physical, economic, and social transformation of destination villages. Physically, authentic architectural preservation, beautification of public and historic spaces, and improvements to access routes were most evident. Economically, outcomes included the growth of tourism-related businesses, increased participation of women in home-based activities, and diversified income sources. Social impacts encompassed strengthened place identity, renewed appreciation of cultural and natural values, revitalization of local traditions, and enhanced collective participation. Overall, the institutionalization of ecotourism emerges as a critical driver of multidimensional spatial transformations and a prescriptive strategy for rural revitalization and spatial development planning. در سال‌های اخیر، خستگی ناشی از زندگی شهری و میل انسان به تجربه آرامش در بستر طبیعی، موجب گرایش روزافزون شهرنشینان به اقامت‌های کوتاه‌مدت در روستاهای گردشگرپذیر شده است. این موج جدید که با هدف حضور در اقامتگاه‌های بوم‌گردی در عرصه روستایی شکل یافته، پیامدهای چندوجهی ساختاری و کارکردی در سکونتگاه‌های مقصد به دنبال داشته است؛ برخی از آنها در قالب تحولات فضایی بازنمایی شده و برخی دیگر نیز زمینه‌ساز تحولات آتی است. در این تحقیق کوشش شده با رویکردی کلان‌نگر در سطح سکونتگاه‌های روستایی مقصد بوم‌گردها در خراسان جنوبی، میزان اثرات پدیده‌ی بوم‌گردی روستایی در ابعاد تحولات و دگرش‌های فضایی تحلیل شود تا بنیانی منطقی برای برنامه‌ریزی‌های هوشمندانه در آینده فراهم آید. از نظر ماهیت، پژوهش کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری شامل ۲۴ اقامتگاه بوم‌گردی با بیش از پنج سال سابقه فعالیت در ۱۲ روستای منتخب استان خراسان جنوبی بود که در سطح سکونتگاه تمام شماری شد. در سطح خانوار ۲۰۳ نمونه به‌صورت تصادفی برای تکمیل پرسشنامه انتخاب شد. داده‌ها با آزمون‌های آماری در SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد اقامتگاه‌های بوم‌گردی در روستاها نقش مؤثری در تحول کالبدی، اقتصادی و اجتماعی روستاهای مقصد داشته‌اند. در بعد کالبدی معماری اصیل اقامتگاه‌ها و زیباسازی اماکن عمومی و تاریخی، تعریض و اصلاح معابر بیشترین جلوه را دارد. در بعد اقتصادی، رشد کسب‌وکارهای مرتبط با نیاز گردشگران، افزایش مشارکت زنان در تولیدات خانگی مانند غذاهای سنتی و صنایع‌دستی محلی، و تنوع منابع درآمدی عمده‌ترین پیامدها محسوب می‌شوند. در بعد اجتماعی نیز، تقویت هویت مکانی، توجه مضاعف به ارزش‌های طبیعی و فرهنگی، احیای آیین‌ها و سنت‌های بومی و ارتقای روحیه مشارکت‌جویی و کار جمعی در میان روستاییان مشهود است. بدینسان، پایابی بوم‌گردی در قلمرو سکونتگاه‌ها را می‌توان از عوامل مهم در تحولات ساختاری و کارکردی فضا دانست که به طور مستقیم و غیرمستقیم دارای تبعات چندگانه است و می‌تواند به عنوان یکی از راهبردهای تجویزی نظام مدیریت توسعه فضا در برنامه‌ریزی برای احیا و توسعه روستایی باشد. https://tmsse.vru.ac.ir/article_737526_76a0895c4693b1348e9abadd7716821c.pdf

دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 3 1 2026 05 22 Analysis of SPatial Distribution Pattern of Iran's Ecolodges Based on the Grading System تحلیل الگوی توزیع فضایی اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران بر اساس نظام درجه‌بندی 23 44 737527 10.22072/tmsse.2026.2076466.1088 FA محمدرضا رضوانی گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-0830-3666 بهمن طهماسی گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-7742-814X حسین حسین‌پور گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0002-4079-408X مهدی اسدی گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0004-3403-6279 Journal Article 2025 11 01 The sustainable development of ecolodges requires continuous improvements in service quality to enhance tourist satisfaction and maintain high operational standards. In this regard, the Ministry of Cultural Heritage, Tourism, and Handicrafts of Iran has established regulations and guidelines for the evaluation and grading of ecolodges. Based on these criteria, ecolodges are classified into four categories: Grade 1, Grade 2, Grade 3, and Ungraded. Despite the importance of this classification system, the spatial distribution of graded ecolodges and the geographical concentration of different quality levels across Iran have received little scholarly attention. Accordingly, this study aims to analyze the spatial distribution patterns of ecolodges based on their official grading throughout Iran. This applied study employed a descriptive-analytical research design. Data were collected through documentary research using official records obtained from the Ministry of Cultural Heritage, Tourism, and Handicrafts in 2024. Spatial data were analyzed using Moran's I statistic and Hot Spot Analysis to identify clustering patterns and regional concentrations of graded ecolodges. The findings indicate that the highest concentrations of ecolodges across all grading categories are primarily located in the central and northern regions of Iran. This spatial pattern appears to be associated with regional natural resources, historical and cultural attractions, the availability of tourism infrastructure, socioeconomic conditions, and tourism policies and management practices. The study therefore recommends that future national tourism policies not only strengthen the planning and development of ecolodges in the identified hotspot regions but also promote the establishment of appropriately graded ecolodges in other areas with high tourism potential to achieve a more balanced spatial distribution of tourism accommodation across the country. توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی مستلزم بهبود مستمر کیفیت خدمات، تامین رضایت گردشگران از طریق ارتقاء استانداردهای موجود می‌باشد. در این زمینه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ضوابط و دستورالعمل ارزیابی و درجه‌بندی اقامتگاه‌های بوم‌گردی را تدوین نموده و بر مبنای آن با استفاده از معیارهای مشخص به سطح‌بندی اقامتگاه‌های بوم‌گردی در چهار دسته شامل؛ درجه یک، درجه دو، درجه سه و فاقد رتبه اقدام می‌نماید. اما توزیع فضایی اقامتگاه‌های بوم‌گردی به تفکیک درجه‌بندی آن و اینکه اقامتگاه‌های بوم‌گردی با کیفیت‌ها و درجه‌بندی مختلف در چه مناطقی از کشور متمرکز شده‌اند تاکنون مورد توجه محققان قرار نگرفته است. به همین سبب، هدف از پژوهش حاضر تحلیل الگوی توزیع فضایی اقامتگاه‌های بوم‌گردی براساس درجه‌بندی آن‌ها در پهنه فضایی ایران است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و دارای روش توصیفی-تحلیلی است. گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و داده‌های مورد تحلیل نیز از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در سال 1403 گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های تحلیل فضاییِ موران و تحلیل خوشه‌های داغ انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کانون‌های محل تمرکز بیشترین تعداد اقامتگاه‌های بوم‌گردی با درجه‌های مختلف، عمدتاً در مناطق مرکزی و شمالی ایران شکل گرفته است. این الگوی فضایی بیش از هر چیزی متاثر از ویژگی‌های طبیعی مناطق، جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی، وجود زیرساخت‌های اساسی، شرایط اجتماعی و اقتصادی منطقه و همچنین سیاست‌ها و شیوه‌های مدیریت است. در این زمینه لازم است در تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های آتی گردشگری کشور، علاوه بر ساماندهی و توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در کانون‌های داغ شناسایی شده، بسترهای لازم برای ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی متناسب با ظرفیت‌های گردشگری در سایر مناطق کشور نیز فراهم شود. https://tmsse.vru.ac.ir/article_737527_28668c5f77b220cf870cc935c2214d94.pdf

دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 3 1 2026 05 22 Mixed Methods Planning, Tourism Planning, System Dynamics, Systems Thinking, Tourism Modeling. سنجش رهیافت نظری برنامه ریزی پویش مختلط در برنامه ریزی گردشگری 45 66 737528 10.22072/tmsse.2026.2084579.1132 FA منیژه لاله پور دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. 0009-0007-9188-5914 سینا سلمانزاده کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه برنامه‌ریزی، طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0007-9188-5914 Journal Article 2026 02 04 Tourism planning demands innovative approaches due to the complexity of tourism systems, dynamic stakeholder interactions, and the temporal dynamics of development. The mixed scanning planning approach, which integrates qualitative and quantitative methods and emphasizes systems thinking, enables a more comprehensive understanding of the tourism system and facilitates the simulation of various development scenarios. This study aimed to evaluate the theoretical framework of the mixed scanning planning approach in tourism planning. A qualitative methodology was employed, using thematic analysis to extract basic and organizing themes from the scientific literature. Subsequently, the DEMATEL method was applied to analyze the cause-and-effect relationships among 104 basic themes. The results indicated that systems thinking in tourism, the capability of tourism system modeling, focus on system structure, causal loop diagrams, scenario simulation, proactive planning, carrying capacity management, program quality improvement, and senior management support were the most significant causal factors. Conversely, theoretical limitations — including the oversimplification of complexities and constraints in modeling qualitative dimensions — practical barriers such as the need for comprehensive data and technical complexity, and organizational challenges including resistance to change and the absence of a systems thinking culture were identified as the primary obstacles. It is recommended that policymakers focus on cultivating a systems thinking culture, establishing specialized system dynamics centers, developing comprehensive tourism information systems, conducting specialized training courses, and initiating pilot projects in selected destinations. The innovation of this research lies in providing a causal analysis of the interactions among the theoretical, functional, and institutional dimensions of the mixed scanning planning approach in tourism. برنامه‌ریزی گردشگری به دلیل پیچیدگی نظام‌های گردشگری، تعاملات پویای ذینفعان و دینامیک زمانی توسعه، نیازمند رویکردهای نوین است. رهیافت برنامه‌ریزی پویش مختلط با تلفیق روش‌های کیفی و کمی و تمرکز بر تفکر دستگاهی، امکان درک جامع‌تر نظام گردشگری و شبیه‌سازی سناریوهای مختلف توسعه را فراهم می‌آورد. این پژوهش باهدف سنجش رهیافت نظری برنامه‌ریزی پویش مختلط در برنامه‌ریزی گردشگری انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و استفاده از روش تحلیل مضمون، مضامین پایه و سازمان‌دهنده را از ادبیات علمی استخراج کرده و سپس با استفاده از روش دیمتل، روابط علی-معلولی میان 104 مضمون پایه مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که تفکر سیستمی در گردشگری، قابلیت مدل‌سازی نظام گردشگری، تمرکز بر ساختار نظام، نمودارهای علّی حلقوی، شبیه‌سازی سناریوها، برنامه‌ریزی پیشگیرانه، مدیریت ظرفیت پذیرش، بهبود کیفیت برنامه‌ها و حمایت مدیریت ارشد به‌عنوان مهم‌ترین عوامل علی شناسایی شدند. در مقابل، محدودیت‌های نظری شامل ساده‌سازی پیچیدگی‌ها و محدودیت مدل‌سازی ابعاد کیفی، موانع عملی شامل نیاز به داده‌های جامع و پیچیدگی فنی، و چالش‌های سازمانی شامل مقاومت در برابر تغییر و فقدان فرهنگ تفکر سیستمی به‌عنوان اصلی‌ترین موانع شناسایی شدند. پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران بر فرهنگ‌سازی تفکر سیستمی، ایجاد مراکز تخصصی پویایی سیستم، توسعه سامانه‌های اطلاعاتی جامع گردشگری، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی و آغاز پروژه‌های آزمایشی در مقاصد منتخب تمرکز کنند. هم‌چنین نوآوری این پژوهش در ارائه تحلیلی علّی از تعامل میان ابعاد نظری، کارکردی و نهادی رهیافت برنامه‌ریزی پویش مختلط در گردشگری است. https://tmsse.vru.ac.ir/article_737528_c301daf38c40615c7bf8c367b9fae8d0.pdf

دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 3 1 2026 05 22 Evaluation of the Organizational Social Responsibility of Destination Management in Achieving Sustainable Rural Tourism Development(Case Study: Tourist Villages of Ramian County) ارزیابی مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمان مقصد در دستیابی به توسعه پایدار گردشگری روستایی (مطالعه موردی: روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رامیان) 67 88 737529 10.22072/tmsse.2026.2070312.1048 FA حمدالله سجاسی قیداری دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0001-9456-7312 Journal Article 2025 09 05 The present study aimed to evaluate the role of the organizational social responsibility of Destination Management Organizations (DMOs) in promoting sustainable rural tourism development in Ramian County, Iran. This applied study adopted a quantitative research design using a descriptive-analytical approach. The statistical population comprised members of destination management organizations, including village councils, Islamic councils, non-governmental organizations (NGOs), eco-lodge managers, representatives of relevant government agencies, and local businesses across eight tourist villages. A sample of 70 participants was selected using stratified random sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire, the validity of which was confirmed by an expert panel, while its reliability was established using Cronbach's alpha coefficient. The findings indicate that although members of the destination management organizations perceived the current status of social responsibility, sustainable development, and sustainable governance as unsatisfactory, significant positive relationships existed among these variables. In particular, the ethical dimension of organizational social responsibility, together with sustainable governance, emerged as a key determinant of tourism sustainability. Furthermore, significant differences were observed among stakeholder groups, with non-governmental organizations demonstrating the highest level of performance and eco-lodge managers the lowest. Overall, the findings underscore that strengthening collaborative, transparent, and accountable governance, alongside fostering ethical responsibility, is essential for achieving sustainable rural tourism development and should therefore be prioritized by local policymakers. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی نقش مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمان مقصد در تحقق توسعه پایدار گردشگری روستایی شهرستان رامیان انجام شد. این مطالعه کاربردی و از نوع کمی با روش توصیفی-تحلیلی و نمونه‌گیری هدفمند طبقه‌ای شامل ۷۰ نفر از اعضای سازمان‌های مقصد گردشگری است. متغیرهای اصلی شامل مسئولیت‌پذیری اجتماعی (ابعاد اقتصادی، قانونی، اخلاقی و بشردوستانه)، توسعه پایدار گردشگری (ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی) و حکمرانی پایدار مقصد به عنوان متغیر میانجی بررسی شدند. نتایج آزمون t یک‌نمونه‌ای نشان داد که میانگین ابعاد مسئولیت‌پذیری اجتماعی (مثلاً مسئولیت اخلاقی: 2.50) و توسعه پایدار گردشگری (پایداری اقتصادی: 2.40) به‌طور معناداری پایین‌تر از حد میانه ۳ است (p < 0.001)، که نشان‌دهنده نگرانی اعضای سازمان مقصد نسبت به وضعیت فعلی است. تحلیل همبستگی پیرسون روابط مثبت و معناداری بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی و توسعه پایدار (r=0.46 تا 0.52) و نقش کلیدی حکمرانی پایدار به عنوان میانجی (r=0.55) را نشان داد. رگرسیون چندگانه بیانگر تأثیر معنادار مسئولیت‌پذیری اخلاقی (β=0.26, p=0.028) و حکمرانی پایدار مقصد (β=0.39, p=0.001) بر توسعه پایدار گردشگری بود. مدل تحلیل مسیر نیز نقش مستقیم مسئولیت‌پذیری اجتماعی (β=0.30, p=0.02) و تأثیر قوی‌تر آن بر حکمرانی پایدار (β=0.50, p=0.001) را تأیید کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد ارتقاء حکمرانی پایدار و تقویت مسئولیت‌پذیری اخلاقی در سازمان‌های مقصد، از عوامل کلیدی در تحقق توسعه پایدار گردشگری روستایی هستند و نیازمند توجه ویژه سیاستگذاران محلی است. https://tmsse.vru.ac.ir/article_737529_8df86fd7282520aa85eef882545f5ad6.pdf

دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 3 1 2026 05 22 Factors Affecting the Loyalty of Passing Tourists to Metro Food Stalls (Case study: Clean Food Stalls) عوامل مؤثر بر وفاداری گردشگران عبوری نسبت به غرفه‌های مواد غذایی مترو (مطالعه موردی: غرفه های کلین فود) 89 111 737530 10.22072/tmsse.2025.2069865.1047 FA مبینا صادقی کارشناسی ارشد بازاریابی گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. 0000-0002-4984-0313 زهرا نادعلی پور دانشیار، دانشکده گردشگری، دانشگاه علم و فر هنگ، تهران، ایران. 0000-0002-4984-0313 Journal Article 2025 08 24 The present study investigates the factors influencing metro passengers' loyalty to Clean Food stalls located in Tehran metro stations. The primary objective was to identify the key determinants of customer loyalty and to provide practical recommendations for enhancing customer satisfaction and long-term loyalty. This study adopted a quantitative research design using a descriptive-survey approach. The study population comprised all Tehran metro passengers who had previously purchased food from Clean Food stalls. The data were analyzed using confirmatory factor analysis (CFA) and regression analysis. The findings revealed that product quality, menu variety, service speed, reasonable pricing, stall cleanliness and hygiene, and personnel behavior all had significant positive effects on passenger loyalty. Furthermore, customers' positive previous purchase experiences and the accessibility of the stalls emerged as important determinants of loyalty. Overall, the results indicate that strengthening product quality, improving service efficiency, maintaining high standards of hygiene, and offering competitive prices are essential for enhancing customer loyalty. In addition, investing in staff training to improve customer interactions and create positive purchasing experiences can further strengthen passenger trust and foster long-term customer loyalty. پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر وفاداری مسافران مترو نسبت به غرفه‌های عرضه‌کننده مواد غذایی در ایستگاه‌های مترو تهران، با تاکید بر غرفه‌های کلین فود می‌پردازد. هدف اصلی شناسایی عوامل موثر بر وفاداری مشتریان به این غرفه‌ها و نیز ارائه راهکارهایی برای بهبود رضایت و وفاداری آنها بوده است. این پژوهش، پژوهشی کمی و از نوع توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مسافران مترو تهران است که از غرفه‌های کلین فود خرید کرده‌اند. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل عاملی تأییدی و رگرسیون استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که عواملی مانند کیفیت محصولات، تنوع منو، سرعت خدمات، قیمت مناسب، نظافت و بهداشت غرفه‌ها و رفتار پرسنل تأثیر معناداری بر وفاداری مسافران داشته است. همچنین، تجربه مثبت مشتریان از خرید قبلی و دسترسی آسان به غرفه‌ها نیز از عوامل کلیدی در وفاداری آن‌ها محسوب می‌شود. این پژوهش نشان می‌دهد که برای افزایش وفاداری مسافران مترو به غرفه‌های مواد غذایی، بهبود کیفیت محصولات، افزایش سرعت خدمات، رعایت بهداشت و ارائه قیمت‌های رقابتی ضروری است. همچنین، آموزش پرسنل برای برخورد مناسب با مشتریان و ایجاد تجربه‌های مثبت خرید می‌تواند به جلب اعتماد و وفاداری بیشتر مسافران منجر شود. https://tmsse.vru.ac.ir/article_737530_91c4d837cbbfd327007f630d65546e7d.pdf

دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند 3092-6793 3 1 2026 05 22 Designing and Explaining a Health Tourism Development Model with an Emphasis on Digital Marketing طراحی مدل توسعه گردشگری سلامت با تأکید بر بازاریابی آنلاین 112 132 737532 10.22072/tmsse.2026.2077154.1092 FA پریسا فاضلی گروه مدیریت بازرگانی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. 0000-0003-4746-2504 محمود رضایی زاده دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران. 0000-0001-8044-934X کیومرث آریا گروه مدیریت بازرگانی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. 0000-0001-9159-2133 Journal Article 2025 11 08 Given the increasing global competition among destinations in providing medical and wellness services, together with the growing importance of digital marketing in attracting health tourists, this study aimed to develop and validate a health tourism development model with an emphasis on digital marketing. This applied study adopted a sequential exploratory mixed-methods design. The qualitative phase consisted of a meta-synthesis of the literature and semi-structured interviews with 20 experts selected through purposive sampling until theoretical saturation was achieved. The quantitative phase employed a descriptive-correlational survey design. The study population comprised managers of tourism companies, from whom 202 participants were selected using multistage cluster random sampling. Data in the quantitative phase were collected using a researcher-developed questionnaire. The validity and reliability of the research instruments were confirmed in both the qualitative and quantitative phases. Qualitative data were analyzed using content analysis, while quantitative data were analyzed using confirmatory factor analysis (CFA) and a one-sample t-test. The findings resulted in an indigenous model of health tourism development with an emphasis on digital marketing comprising six principal dimensions: the effectiveness of digital marketing activities, costs, policies and regulations, infrastructure, transparency, and culture. The results further indicated that these dimensions were perceived by the respondents to be at a desirable level. Overall, both the qualitative and quantitative findings supported the proposed health tourism development model, confirming its suitability as a comprehensive framework for strengthening digital marketing strategies and enhancing the attraction of health tourists. با توجه به گسترش رقابت میان کشورها در ارائه خدمات درمانی و رفاهی و نقش پررنگ بازاریابی دیجیتال در جذب گردشگران سلامت، این پژوهش با هدف طراحی و تبیین مدل توسعه گردشگری سلامت با تأکید بر بازاریابی دیجیتال انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع داده‌ها آمیخته متوالی با رویکرد اکتشافی است. بخش کیفی شامل فراترکیب و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از خبرگان منتخب (به شیوه نمونه‌گیری هدفمند و تا حد اشباع نظری) بود. در بخش کمی، روش توصیفی–تحلیلی از نوع پیمایشی/همبستگی به‌کار رفت و جامعه آماری شامل مدیران شرکت‌های گردشگری بود که بر اساس روش تحلیل عاملی تأییدی و نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای مرحله‌ای، 202 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کمی پرسشنامه محقق‌ساخته بود و روایی و پایایی ابزارها در هر دو بخش تأیید شد. تحلیل داده‌ها در بخش کیفی با تحلیل مضمون و در بخش کمی با تحلیل عاملی تأییدی و آزمون t تک‌نمونه‌ای انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که مدل بومی توسعه گردشگری سلامت با تأکید بر بازاریابی دیجیتال شامل شش بعد اصلی است: اثربخشی فعالیت‌های بازاریابی دیجیتال، هزینه‌ها، سیاست‌ها و قوانین، زیرساخت، شفافیت و فرهنگ. همچنین مشخص شد که این مؤلفه‌ها از نظر پاسخ‌دهندگان در وضعیت مطلوبی قرار دارند. بر اساس تحلیل کیفی و کمی، مدل پیشنهادی توسعه گردشگری سلامت مورد تأیید خبرگان و مدیران صنعت گردشگری قرار گرفت و می‌تواند به‌عنوان چارچوبی جامع برای ارتقای بازاریابی دیجیتال و جذب گردشگران سلامت به‌کار گرفته شود. https://tmsse.vru.ac.ir/article_737532_07dbd96765a98439990b02cf66c7e481.pdf