مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

بررسی ادراک جوامع محلی نسبت به شاخص‌های توسعه پایدار گردشگری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 کارشناس ارشد اکوتوریسم، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
چکیده
به ­منظور توسعه پایدار روستایی و برخورداری جوامع محلی از معیشت پایدار می­توان از فعالیت­های مکمّل کشاورزی در نواحی روستایی بهره گرفت. در ­این ­میان گردشگری می­ تواند نقش منحصربه ­فردی در بهبود وضعیت روستاها ایفا نماید. پژوهش حاضر با هدف بررسی ادراک جوامع محلی نسبت به شاخص­های توسعه پایدار گردشگری به انجام رسیده است. جامعه آماری پژوهش ساکنان مناطق روستایی بخش مرکزی شهرستان نطنز به تعداد 4046 نفر بوده است که از این تعداد 301 نفر به ­عنوان حجم نمونه تعیین و به­ صورت تصادفی ساده انتخاب گردیده ­اند. ابزار تحقیق پرسشنامه ­ای با 72 سوال است که پایایی آن با ضریب آلفای 927/0 مورد تأئید قرار گرفت. داده­های گردآوری شده با استفاده از تحلیل­های توصیفی و آزمون­های استنباطی تی، لون، آنوا، LSD در نرم­افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفته ­اند. هم­چنین برای مدل­سازی اثر ارتقای شاخص­های فرهنگی بر تمایل به توسعه گردشگری از مدل­سازی معادلات ساختاری و نرم­افزار AMOS استفاده گردیده است. نتایج حاصل از آزمون آنوا حاکی از عدم برابری میانگین اثرات گردشگری بر ارتقای شاخص­ هاست. یافته­های تکمیلی پس آزمون LSD نشان می­دهد، گردشگری به ­ترتیب بر ارتقای شاخص­های فرهنگی، اجتماعی و در انتها اقتصادی اثرگذار بوده است. یافته­های حاصل از مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان می­دهد ارزش­ها و آداب­ و ­رسوم به ­عنوان دو عامل تشکیل­ دهنده متغیر پنهان بعد فرهنگی بر متغیر آشکار حمایت از توسعه گردشگری اثر معناداری داشته است. این اثر با بارهای عاملی 25/0 و 24/0 مورد تأئید قرار می گیرد. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

‌‌ Investigating the Perception of Local Communities towards Sustainable Tourism Development Indicators

نویسندگان English

Sedighe Kiani Salmi 1
Saeed Abbasian 2
1 Associate Professor, Department of Geography and Tourism, faculty of natural resource and earth science University of Kashan
2 MA graduate in Ecotourism, Department of Geography and Tourism, faculty of natural resource and earth science University of Kashan
چکیده English

Introduction
In rural areas, tourism, as one of the most popular forms of tourism can, lead to economic growth and diversification of rural enterprises. On the other hand, it attracts surplus, employment oppurtunities and generate income for villagers, thus giving them an opportunity to develop holistically. In recent years, in line with the growth of tourism d in rural districts, the study of effects and dynamics of rural tourism has become a productive area for interdisciplinary research. One key focus is investigating the impact of tourism on empowerment of rural communinities. Accordingly, the aim of this study is to examine the role and effects of rural tourism on empowering local societies in social, cultural and economic aspects within the villages of the central district of Natanz.
Methodology
The present study is descriptive-analytical in both purpose and nature. Necessary information was collected through library and field studies. To operationalize the components of the research, 72 specialists have been used based on the five-level Likert scale, encompassing three dimensions: cultural, social and economic dimensions. Additionally, to gain insights into the society, eight general questions were posed. The data analysis was conducted using descriptive and inferential statistics, employing SPSS software for AMOS modeling. The population of rural residents in the central part of Natanz city consists of 4046 individuals with a sample size calculated using the Morgan table, resulting in 301 participants. A simple random sampling method was employed and the validity was established through face validity, while reliability was confirmed by Cronbache’s Alpha coefficient (0.927). The collected data were analyzed using descriptive analyses, T-tests, ANOVA, Leven, LSD in SPSS software. Also, for modeling the effect of developing cultural indices on the inclination toward tourism development, modeling was conducting using AMOS software.
Results
The significance level less than 0.05 of the impact of tourism on social and cultural indices confirms these effects. The negative lower and upper bounds of the 95% confidence interval for analyzing the role of rural tourism development in improving economic indices indicate that the effect of tourism development on economic indices was below average. The results of the ANOVA test reveal unequal averages in the impact of tourism on the development of these indices. Complementary results from the LSD post-test suggest that tourism has influenced the development of cultural, social and finally economic indices, in that order. Additionally, the results of structural equations modeling demonstrate that values and customs, as two factors constituting the latent variable of the cultural aspect, have significantly affected the manifest variable of supporting tourism development. This effect is corroborated by factor loadings of 0.24 and 0.25.
Discussion and Conclusion
One-sample t-test was conducted to examine the impact of tourism effect on the promotion of cultural, social and economic indicators. The significance level of less than 0.05 regarding the effect of tourism on enhancing cultural and social indicators confirms these effects. The positive and low levels at a 95% confidence interval indicate that the status of cultural and social indicators among individuals has improved as a result of tourism development. Therefore, it can be stated that the results of the research were align with Husam, Mohammadi Yeganeh and Cheraghi (1395). The results of the study on the performance of rural tourism development on improving economic indicators with significant levels below 0.05 and negative high safety margins within the 95% confidence interval, indicates that the impact of tourism development on enhancing economic indicators in the study area is less than the average reported in the survey. This finding contradicts with the results of Aliqoli-Zadeh Firoozjai, Badri and Faraji Sibbar (2007), Robin Beidolf (2015), and Mahmudi, Ghasemi and Shayan (2015), which highlight the positive impact of tourism development. However, it aligns closely with research conducted by Jama Poor and Kiumars (2012), which have been indicative of the negligible economic impact of tourism. The results of the ANOVA test indicate the inequality of the average tourism effects on the promotion of indicators. A significant level of 0.30 indicates that there is a difference between the mean cultural, social and economic dimensions of tourism effects in rural areas. Denying a zero assumption means that at least one of the groups is different from the other. There are a variety of methods for comparing the mean of the groups, one of which is the LSD post test. The results show that the average effect of economic indicators has been lower than social and cultural effects due to the significant level and low and high levels of confidence. Thus, one can conclude that tourism has been effective in promoting cultural, social and economic indicators, respectively. The findings of structural equation modeling show that values and customs as two factors shaping the hidden variable of cultural dimension on the obvious variable supporting the development of tourism considering the lambda parameter as well as the significant level have a significant effect. This effect with factor loadings is 0.25 and 0.24, as well as a significant level less than 0.05 at 0.005 and 0.004 at 95% confidence level.
Funding
There is no funding support.
Authors’ Contribution
Authors contributed equally to the conceptualization and writing of the article. Authors approved the content of the manuscript and agreed on all aspects of the work. There is a declaration of no competing interests.
Conflict of Interest
Authors declared no conflict of interest.
Acknowledgments
We extend our gratitude to all the scientific consultants who contributed to this paper.
 

کلیدواژه‌ها English

Tourism Effects
Economic Indicators
Social Indicators
Cultural Indicators
Rural Tourism
Structural Equations Modeling
اعظمی، امیر، حشمتی جدید، مهدی، سلیمانی، عادل و علی بیگی، امیرحسین. (1395). تبیین اثرات گردشگری بر توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی:روستای ریجاب از توابع شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه)، فصلنامه میراث و گردشگری، دوره 1، شماره 1، صص 21-43.
اعظمی، موسی و هاشمی امین، ناهید. (1396). اثرات گردشگری بر معیشت پایدار روستایی (مطالعه موردی: روستاهای ملهم دره و ترخین آباد همدان)، فصلنامه فضای گردشگری، دوره 6 ، شماره 23، صص 97-112.
اجزا شکوهی، محمد، بوذر جمهری، خدیجه، ایستگلدی، مصطفی و مودودی، مهدی. (1393). بررسی اثرات گردشگری در کیفیت جامعه میزبان نمونه مطالعاتی شهر بندر ترکمن، فصلنامه فضای جغرافیایی اهر، سال چهاردهم، شماره 74، صص 101-125.
امانپور، سعید.، محمدی، اصغر و ناصر، مریم. (1392). رتبه­بندی شهرستان­های استان خوزستان از لحاظ شاخص­های گردشگری با استفاده از مدل تاپسیس، نگرش­های نو در جغرافیای انسانی، شماره 2، صص 201-221.
بهرامی، رحمت. (1395). تحلیلی بر نقش گردشگری و اثرات آن بر توسعه سکونتگاه­های روستایی در شهرستان مریوان، مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگا‌ه‌های انسانی، 11(34): صص 101- 113.
بدری، سید علی، مطیعی لنگرودی، سید حسن، سلمانی، محمد و علیقلی زاده فیروزجایی، ناصر. (1388). اثرات اقتصادی گردشگری بر نواحی روستایی، جغرافیا و توسعه ناحیه ای، 12: صص 13- 35.
بسحاق، محمدرضا. (1394). مدلسازی معادلات ساختاری در علوم انسانی، نشر جامعه شناسان، چاپ اول، تهران.
بریمانی، فرامرز، تبریزی، نازنین و کریمی رستگار، منصوره. (1395). اثرات زیست محیطی تغییر کاربری اراضی ناشی از فعالیت‌های گردشگری (مطالعه موردی: نواحی روستایی بخش مرکزی شهرستان تنکابن)، فصلنامه جغرافیا (فصلنامه علمی – پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران)، دوره جدید، 14 (49): صص 5-20.
برزگر، صادق، رضایی، طیبه و بابانژاد، محمدحسین جان. (1395). اثرات گردشگری محلی در توسعه پایدار روستایی (نمونه مطالعاتی: روستای فارسیان)، مجله میراث و گردشگری، شماره 3، صص 165-187.
بیات، روح الله، فضلی، صفر و مرندی، مهسا. (1392). بررسی عوامل موثر بر تصویر برند مقصد گردشگری و تأثیر آن بر رفتار گردشگران داخلی (مطالعه موردی: شهر قزوین). فصلنامه مطالعات گردشگری، دوره دوم، شماره3، صص 122-138.
تقدیسی، احمد و سپهوند، فرخنده. (1394). تغییرات محیطی – کالبدی گردشگری خانه‌های دوم در نواحی روستایی با رویکرد پایداری (مطالعه موردی: بخش رودبار قصران شهرستان شمیرانات)، جغرافیا و پایداری محیط، شماره 14، صص 29-41.
جلالیان، حمید، نامداری، فریوش و پاشازاده، اصغر. (1394). اثرات گردشگری روستایی بر توسعه پایدار روستای هجیج کرمانشاه، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 15، شماره 36، صص 205-228.
جمعه­پور، محمود و کیومرث، نرگی. (1391) بررسی اثرات گردشگری بر دارایی­ها و فعالیت­های معیشتی مردم در چارچوب معیشت پایدار گردشگری، مطالعه موردی روستای زیارت. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، دوره  7 ، شماره 17، صص 73-92.
جمینی، داوود، سالاری، ممند و شهابی، هیمن. (1396). تببین اثرات ژئوتوریسم بر توسعه کارآفرینی در روستا - شهر قوری قلعه با رویکرد معادلات ساختاری، جغرافیا و پایداری محیط، شماره 22، صص 97-110.
حسام، مهدی، محمدی یگانه، بهروز و چراغی، مهدی. (1395). تحلیل اثرات گردشگری مذهبی در توسعه پایدار روستایی از دیدگاه جامعه میزبان (مورد پژوهش: منطقه نمارستان- شهرستان بابل)، فصلنامه فضای گردشگری، دوره 6 ، شماره 21، صص 101-116.
حیدری ساربان، وکیل و ملکی، ابوذر. (1394). بررسی اثرات اقتصادی، اجتماعی و روان شناختی گردشگری بر توسعه مناطق روستایی شهرستان مشگین شهر، مطالعه موردی؛ دهستان لاهرود، فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، دوره  4 ، شماره 16،  صص 35-50.
حسین پور، سیدعلی؛ هاشمی، سید مناف (1389). بازبینی و بررسی اثرات گردشگرپذیری مناطق روستایی در رویکرد فراتحلیل با تاکید بر زمینه گسترش صنعت گردشگری، مجله مدیریت شهری، دوره  8 ، شماره 26،  صص 207-224.
زرافشانی، کیومرث، شرفی، لیدا، گراوندی، شهپر و قبادی، پرستو. (1392). بررسی اثرات توسعه گردشگری در ارتقائ شاخص‌های اقتصادی – اجتماعی نواحی روستایی مورد: منطقه گردشگری ریجاب در استان کرمانشاه، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال دوم، دوره 3 ، شماره 5،  صص 119-134.
شاطریان، محسن؛ کیانی سلمی، صدیقه، غلامی، یونس و منتصری، زهرا. (1396). اولویت بندی عوامل موثر بر توسعه طبیعت‌گردی روستاهای بخش برزک کاشان با تلفیق تکنیک های DEMATEL و ANP، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره  17 ، شمار 44،  صص130-153.
شاطریان، محسن، کیانی سلمی، صدیقه و گنجی‌پور، محمود. (1396). تبیین پیامدهای استقرار صنایع بر توسعه روستاهای پیرامونی در مجتمع صنعتی باریج اسانس، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی،  دوره 4 ، شماره 1،  صص 54-79.
شاطریان، محسن و کیانی سلمی، صدیقه. (1395). بررسی و مقایسه ابعاد توانمندی در بین محلات شهری (مطالعه موردی: محله پشت مشهد بالا و طاهر و منصور کاشان)، نشریه مطالعات نواحی شهری کرمان، سال سوم، دوره  4 ، شماره 9، صص 63- 86.
شاطریان، محسن، کیانی سلمی، صدیقه و زورمند، پریناز (1396). ارزیابی عوامل اثرگذار بر فضای ارزش آفرینی طبیعت گردی در اکوسیستم‌های بیابانی (نمونه موردی: کویر مرنجاب)، مهندسی اکوسیستم های بیابان، دوره  5، شماره  13، صص 117-129.
- شریف زاده، ابوالقاسم و مرادنژاد، همایون. (1381). توسعه پایدار و توریسم روستایی، ماهنامه اقتصادی جهاد، شماره 251،  صص 52-68.
صیدالی، محسن، سلیمانگلی، رضا و قراگوزلو، هادی. (1391). بررسی اثرات گردشگری در توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: روستاهای دهستان چهل چای شهرستان مینودشت)، فصلنامه فضای گردشگری، سال اول، شماره 3، صص 69-88.
ضیائی، محمود، امین بیدختی، علی­اکبر و قربانی، فاطمه. (1392). ارزیابی ظرفیت جامعه محلی برای توسعه پایدار گردشگری. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، سال هشتم، شماره 24، صص 59-88.
کیانی‌سلمی، صدیقه و مختاری، سمیه. (1393). بررسی اثرات گردشگری در توسعه پایدار روستایی، اولین همایش ملی توسعه پایدار روستایی در افق 1404، اصفهان.
کیانی سلمی، صدیقه و بسحاق، محمدرضا (1395). تبیین اثرات جشنواره گلاب‌گیری از دید ساکنان محلی، مطالعات مدیریت گردشگری، دوره 11 شماره 34، صص 65-92.
کیانی‌سلمی، صدیقه و مهرابی، علی. (1396). شناسایی عوامل موثر بر امنیت گردشگری و نقش آن در رضایت، وفاداری و جذب گردشگران (نمونه موردی: گردشگران اصفهان)، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 52،  229-266.
فنی، زهره، علیزاده ­طولی، محمد و زحمتکش، زینب. (1393). تاثیرات گردشگری بر توسعه پایدار شهری از نظر ساکنان (مورد مطالعه: جزیره قشم). فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت گردشگری، سال نهم، شماره 28، صص 39-72.
لطفی، حیدر، مرادی، ابوالفضل، خلیفه، ابراهیم و حقیقی مطلق، زهرا. (1395). تبیین اثرات گردشگری در پایداری روستایی (مورد مطالعه: روستای شمشک استان تهران، مطالعات برنامه ریزی سکونتگاههای انسانی، دوره  11 ، شماره 37، صص 119-133.
موسوی، سیدحجت، کیانی سلمی، صدیقه، صادقی، آرش و اکبری فیض آبادی، حسین (1396). ارزیابی قابلیت توسعۀ طبیعت گردی بر مبنای عیارسنجی اکولوژیکی و مدیریتی در زیستگاه حیات وحش عباس آباد، مجله علمی پژوهشی مهندسی اکوسیتم های بیایان، دوره 6، شماره16، صص 119-134.
میسون، پیتر. (1387). گردشگری، اثرات، برنامه ریزی و مدیریت، مترجم: روزبه میرزایی و پونه ترابیان، انتشارات ترمه، تهران.
مهدوی، مسعود، قدیری معصوم، مجتبی و قهرمانی، نسرین. (1386). اثرات گردشگری بر توسعه روستایی با نظرسنجی از روستائیان دره کن و سولقان، فصلنامه روستا و توسعه، دوره 11، شماره 2، صص 39-60.
محمدی، سعدی؛، مرادی، اسکندر و رشیدی، زبیده. (1395). اثرات گردشگری بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی از دید جامعه میزبان مطالعه موردی: بخش اورامان (شهرستان سروآباد)، فصلنامه جغرافیا (فصلنامه علمی – پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران)، دوره جدید 15 ، شماره 52، صص 121-136.
محمودی، حمیده، قاسمی، مریم و شایان، حمید. (1394). واکاوی اثرات گردشگری بر توسعه اقتصادی سکونتگاه­های روستایی، مورد مطالعه: حوزه نفوذ گردشگاهی مشهد، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، دوره  5 ، شماره 20، صص 71-90.
موسوی، میرنجف، ویسیان، محمد، حمیدی محمدی، سمیه و اکبری، مهناز. (1394). بررسی و اولویت­بندی توان­ها و زیرساخت­های توسعه گردشگری با روش­های تصمیم­گیری چندمعیاره (مطالعه موردی: شهرستان­های استان کردستان). نشریه گردشگری شهری، دوره دوم، شماره1، صص 17-31.
نجارزاده، محمد، نعمت اللهی، مجید و بلوچی، حسین. (1396). ارزیابی رابطة بین پایداری مناطق روستایی و توسعة گردشگری روستایی با تعدیل‌گری درک مردم بومی در روستای قلات شیراز، جغرافیا و پایداری محیط، شماره 24، صص 97-115.
وارثی، حمیدرضا، تقوایی، مسعود و شاهیوندی، احمد. (1390). تحلیلی بر وضعیت زیرساخت­های گردشگری در شهر اصفهان (با تأکید بر هتل­ها). مجله جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، سال 22، شماره پیاپی44، شماره4، صص 91-112.
یوسفی شهیر، هانیه، حسین زاده لیر، کریم و  باقری، کریم. (1392). ارزیابی زیرساخت‌های گردشگری با تأکید بر محورهای ارتباطی و توقفگاه‌ها از دیدگاه گردشگران (منطقه فرهنگی تاریخی تبریز) ، فصلنامه فضای گردشگری، سال سوم، شماره12، صص 25-45.
یعقوب­زاده، رحیم. (1393). گونه­شناسی گردشگری، ارائه چارچوبی برای تقسیم­بندی انواع گردشگری. انتشارات جامعه­شناسان.
Aref, F. (2011). The effects of tourism on quality of life: A case study of Shiraz, Iran. Journal of Life science, 8(2), pp 26-30.
Briedenhann J.,& Wickens E (2004), Tourism routes as a tool for the economic development of rural areas-vibrant hope or impossible dream? Tourism Management: www. Elsever.com /locate /tourman.p.l.
Gnoth, J., & Zins, A. H. (2011). Developing a Tourism Cultural Contact Scale, Journal of Business Research, Volume 66, Issue 6, June 2013, pp 738-744. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2011.09.012
Holjeva A, I. (2003), A Vision of Tourism and the Hotel industry in the 2 Is.t. Century, Hospitality management, Vol 22, pp 129-134. https://doi.org/10.1016/S0278-4319(03)00021-5
Jae Hee, H., & Seong Woo, L. (2015). The effect of the rural tourism policy on non-farm income in South Korea, Tourism Management, (46), pp 501-513. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.07.018
Koastas, E., Sillingnakis. (2010) Rural Tourism Development for the Prefecture of Lecithin in Care. https://www.academia.edu/30132761/_Rural_Tourism_Development_for_the_Prefecture_of_Lassithi_in_Crete_
Kim, K. (2012). The effects of Tourism Impact upon Quality of Residents in Community (Doctoral dissertation). Blacksburg, Virginia: Faculty of the Virginia Polytechnic Instituted and State University. http://hdl.handle.net/10919/29954
Lan, X., Deborah, K., & Carter, H. (2017). Tourism development and changing rural identity in China, Annals of Tourism Research, (66), pp 170-182. https://doi.org/10.1016/j.annals.2017.07.016
Lee, T. H. (2013). Influence analysis of community resident support for sustainable tourism development. Tourism Management, (34), pp 37- 46. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.03.007
Robin B. (2015). Limits to mass tourism’s effects in rural peripheries, Annals of Tourism Research, (50), pp 98-112. https://doi.org/10.1016/j.annals.2014.11.011
Ray, N., Das, D., Kumar, S., Partha P., & Ghosh, S. (2012). Rural tourism and its impact on socioeconomic condition: evidence from west Bengal, India, Global Journal of Business Research, 6 (2), pp 11-22. https://ssrn.com/abstract=1945433
Sharpley, Richard, Sharpley, Julia. (1997), Rural Tourism: An Introduction, International Thomson Business Press, London. https://books.google.com/books/about/Rural_Tourism.html?id=E0EaAQAAMAAJ
Sharpley, R., & David, J. T. (2008). Tourism and development in the developing world. Landon and New York: Rutledge. https://www.routledge.com/Tourism-and-Development-in-the-Developing-World/Telfer-Sharpley
Swarbookr, J. (1988). Sustainable Tourism Management, Newyork, Cabi. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/book/10.1079/9780851993140.0000
Victoria S., Teresa L. C., & José., A. M. (2018) Social Perception of Rural Tourism Impact, journal of Sustainability, (10) 339, pp 1-25. https://doi.org/10.3390/su10020339