مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

ارزیابی پتانسیل ژئوتوریسم در روستاهای منتخب جنوب شهرستان خلخال با رویکرد نوین یادگیری عمیق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 کارشناسی ارشد معماری سیستم های کامپیوتری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
10.22072/tmsse.2026.2085425.1136
چکیده
ارزیابی ژئوسایت‌ها یکی از ارکان اساسی برنامه‌ریزی ژئوتوریسم پایدار، حفاظت از میراث زمین‌شناسی و مدیریت بهینه منابع طبیعی به شمار می‌رود. با این حال، روش‌های سنتی ارزیابی به دلیل ساختار خطی خود، توانایی محدودی در تحلیل روابط پیچیده و چندمعیاره بین شاخص‌های مؤثر بر پتانسیل ژئوتوریسم دارند. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی پتانسیل ژئوتوریسم روستاهای منتخب جنوب شهرستان خلخال، رویکردی نوین مبتنی بر یادگیری عمیق را ارائه می‌دهد. در این مطالعه، سه روستای شال، گیلوان و جلال‌آباد به‌عنوان ژئوسایت انتخاب شدند و ارزیابی آن‌ها با استفاده از چارچوب مدل ارزیابی ژئوسایت‌ها (GAM) انجام گرفت. بدین منظور، دیدگاه‌های 85 کارشناس در پنج بُعد شامل ارزش‌های علمی و آموزشی، زیبایی‌شناسی، حفاظت، کارکردی و گردشگری جمع‌آوری و امتیازدهی شد. سپس داده‌های حاصل به‌منظور مدل‌سازی روابط غیرخطی میان زیرشاخص‌ها و امتیاز نهایی، به یک شبکه عصبی کانولوشنی عمیق (DCNN) در محیط پایتون وارد شده و فرآیند آموزش، آزمون و اعتبارسنجی اجرا گردید. نتایج نشان داد ژئوسایت شال به دلیل تنوع و وضوح بالای پدیده‌های ژئومورفیک، چشم‌اندازهای طبیعی شاخص و زیرساخت‌های مناسب، بالاترین امتیاز را کسب کرد، هرچند از نظر حفاظت با چالش‌هایی مواجه است. ژئوسایت جلال‌آباد با برخورداری از غار و فرایندهای کارستی در رتبه دوم قرار گرفت و نیازمند تقویت تفسیر علمی و مدیریت فشار بازدیدکنندگان است، در حالی که ژئوسایت گیلوان به دلیل محدودیت‌های خدمات و مقیاس جاذبه‌ها در رتبه سوم جای گرفت. عملکرد مدل DCNN با دقت کلی حدود 99 درصد، خطای نهایی 01/0 و مقدار AUC برابر با 99/0، بیانگر پایداری و کارایی بالای روش پیشنهادی است. این رویکرد یکپارچه می‌تواند چارچوبی مؤثر برای اولویت‌بندی ژئوسایت‌ها در زمینه حفاظت، سرمایه‌گذاری و مدیریت گردشگری فراهم سازد و استفاده از معماری‌های پیشرفته‌تر و گسترش دامنه مطالعات در تحقیقات آینده پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessment of Geotourism Potential in Selected Villages of Southern Khalkhal County Using an Innovative Deep Learning Approach

نویسندگان English

masoud rahimi 1
Mehrdad Vahabzadeh Zargari 2
Vahid Nosrati 3
1 Assistant Professor of Geomorphology, Geography Department, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 M.Sc. in Geomorphology and Environmental Management, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili. Ardabil, Iran
3 M.Sc. Computer System Architecture, Faculty of Engineering, University of Mohaghegh Ardabili. Ardabil, Iran
چکیده English

Geosite evaluation is fundamental to sustainable geotourism planning, geological heritage conservation, and optimal natural resource management. However, traditional linear evaluation methods have limited capacity for analyzing the complex, multi-criteria relationships among indices influencing geotourism potential. This study presents an innovative deep learning approach to evaluate the geotourism potential of selected villages in southern Khalkhal County. Three villages Shal, Gilavan, and Jalalabad were selected as geosites and assessed using the Geosite Assessment Model (GAM) framework. Perspectives from 85 experts across five dimensions scientific/educational, aesthetic, conservation, functional, and tourism values were collected and scored. The resulting data were fed into a Deep Convolutional Neural Network (DCNN) in Python to model nonlinear relationships between sub-indices and the final score, undergoing training, testing, and validation. Results indicated that Shal geosite, due to its high diversity and clarity of geomorphic phenomena, distinctive natural landscapes, and suitable infrastructure, achieved the highest score, despite facing conservation challenges. Jalalabad, featuring karst caves and processes, ranked second, requiring enhanced scientific interpretation and visitor pressure management. Gilavan, limited by services and attraction scale, ranked third. The DCNN model demonstrated high stability and efficiency, with approximately 99% overall accuracy, a final loss of 0.01, and an AUC value of 0.99. This integrated approach provides an effective framework for prioritizing geosites for conservation, investment, and tourism management, recommending future research to employ more advanced architectures and expand the study scope.

کلیدواژه‌ها English

Geotourism
Geosite
GAM
Deep Learning

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 اردیبهشت 1405