مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

تاب‌آوری اقلیمی و توسعه پایدار گردشگری شهری (موردمطالعه: شهر همدان)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از پایان نامه کارشناسی ارشد

نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی
10.22072/tmsse.2026.2087548.1153
چکیده
گردشگری شهری در همدان به دلیل تعامل سه‌گانه مخاطرات اقلیمی فزاینده، الگوهای توسعه ناپایدار و ضعف‌های ساختاری-نهادی حکمرانی، با شکنندگی و ناپایداری فزاینده‌ای مواجه است. پژوهش حاضر باهدف تبیین مدل پارادایمی فرایند تاب‌آوری اقلیمی و توسعه پایدار گردشگری شهری در همدان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد با طرح نظام‌مند اشتراوس و کوربین اجرا گردید. داده‌ها از طریق ۳۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با نمونه‌گیری هدفمند نظری از ذی‌نفعان کلیدی شامل مسئولان استانداری، شهرداری، میراث‌فرهنگی، محیط‌زیست، اساتید دانشگاه، فعالان بخش خصوصی و نمایندگان جامعه محلی جمع‌آوری و تا اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز (استخراج ۱۷۴ کد اولیه)، محوری (دسته‌بندی در ۸ مقوله) و انتخابی با استفاده از MAXQDA انجام شد. یافته‌ها به مدل پارادایمی شش‌وجهی شامل شرایط علی (مخاطرات اقلیمی، فشارهای توسعه ناپایدار، ضعف‌های نهادی)، پدیده محوری (فرایند تحقق توسعه پایدار از طریق راهبردهای یکپارچه تاب‌آوری اقلیمی)، زمینه (بستر طبیعی، فرهنگی، اقتصادی-اجتماعی)، شرایط مداخله‌گر (موانع و تسهیل‌کننده‌ها)، پنج دسته راهبرد (انطباقی-کاهش ریسک، حفاظتی-احیایی، نهادی-حکمرانی، توانمندسازی-مشارکتی، دانشی-فناورانه) و پیامدها (حلقه بازخورد مطلوب و نامطلوب) انجامید. نتایج تحلیل کمی با روش تاپسیس نشان داد راهبردهای دانشی-فناورانه با ضریب نزدیکی 1/000 بالاترین اولویت کوتاه‌مدت را دارند، درحالی‌که راهبردهای نهادی-حکمرانی و توانمندسازی-مشارکتی به عنوان پیش‌نیازهای بنیادین تحول بلندمدت شناسایی شدند. پیشنهاد اصلی، ایجاد نهاد هماهنگ‌کننده فرابخشی و توانمندسازی جوامع محلی برای مدیریت مشارکتی جاذبه‌ها است. مدل ارائه‌شده می‌تواند به عنوان ابزار تشخیصی-تحلیلی برای سیاست‌گذاران و برنامه ریزان در همدان و سایر مقاصد تاریخی-طبیعی ایران مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Climatic resilience and sustainable development of urban tourism (Case study of Hamedan city)

نویسندگان English

Aref Amiri 1
Mohsen Kalantari 2
1 MSc in Geography and Tourism Planning, Department of Human Geography and Spatial Planning, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Department of Human Geography and Spatial Planning, Earth Sciences Faculty, Shahid Beheshti Univers
چکیده English

Urban tourism in Hamedan faces increasing fragility due to the triple interaction of escalating climatic hazards, unsustainable development patterns, and structural-institutional governance weaknesses. This study aimed to develop a paradigm model of climate resilience in sustainable urban tourism development in Hamedan. Using the systematic Grounded Theory methodology of Strauss and Corbin, data were collected through 35 in-depth semi-structured interviews with key stakeholders including government officials, cultural heritage and environmental experts, academics, private sector representatives, and local community members, using purposive theoretical sampling continued until theoretical saturation. Data analysis was performed in three stages—open coding (extracting 174 initial codes), axial coding (organizing into 8 categories), and selective coding—using MAXQDA 2020. Findings yielded a six-component paradigm model: causal conditions (climatic hazards, unsustainable pressures, institutional weaknesses), core phenomenon (the process of realizing sustainable tourism development through integrated climate resilience strategies), context (natural-ecological, cultural-historical, socio-economic), intervening conditions (barriers and facilitators), five strategy categories (adaptive-risk reduction, protective-restorative, institutional-governance, empowerment-participatory, knowledge-technological), and consequences (positive and negative feedback loops). Quantitative TOPSIS analysis revealed that knowledge-technological strategies have the highest short-term priority (CLi = 1.000), while institutional-governance and empowerment-participatory strategies are identified as fundamental prerequisites for long-term transformation. The principal recommendation centers on establishing a cross-sectoral coordinating body (High Council for Tourism Resilience) and empowering local communities for participatory attraction management. The proposed paradigm model serves as a diagnostic-analytical tool for policymakers in Hamedan and similar historical-natural tourism destinations in Iran.

کلیدواژه‌ها English

Climatic Resilience
Sustainable Urban Tourism Development
Grounded Theory
Hamedan City

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 خرداد 1405