مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

ارائه الگوی توسعه روستایی مبتنی بر ایجاد خوشه‌های گردشگری خلاق (مورد پژوهی: شهرستان تفت )

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
2 گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
4 دانشیار گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
10.22072/tmsse.2026.2081940.1119
چکیده
هدف از پژوهش حاضر، تدوین الگوی توسعه روستایی مبتنی بر ایجاد خوشه‌های گردشگری خلاق در روستاهای منتخب شهرستان تفت بود. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و از حیث راهبرد پژوهش، مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد با رویکرد نظام‌مند استراوس و کوربین و در چارچوب پارادایم تفسیری انجام شد. گردآوری داده‌ها به‌صورت میدانی و از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساخت‌یافته با ۲۴ نفر از نخبگان شامل مدیران و کارشناسان، دهیاران و اعضای شوراها، مدیران اقامتگاه‌های بوم‌گردی، راهنمایان محلی و اعضای هیئت علمی دانشگاه صورت گرفت. نمونه‌گیری به‌صورت روش گلوله‌برفی انجام شد و فرایند مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. در مرحله کدگذاری باز، حدود ۲۲۰ کد استخراج و پس از ادغام و پالایش، ۳۱ مقوله مفهومی شناسایی شد. در مرحله کدگذاری محوری، این مقوله‌ها در قالب الگوی پارادایمی شامل علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، پدیده‌های محوری، راهبردها و پیامدها سازماندهی شدند. شرایط علّی شامل دارایی‌های محوری خلاق، آمادگی کالبدی، سرمایه انسانی، تقاضای بازار، اعتماد و مشارکت محلی و ساختارهای حمایتی بود. پدیده محوری پژوهش، «تدوین و تحقق الگوی توسعه روستایی مبتنی بر خوشه‌های گردشگری خلاق» شناسایی شد که حول محورهای شبکه‌سازی و هم‌افزایی محلی، اقتصاد و نوآوری خلاق، توسعه ظرفیت انسانی، حکمرانی مشارکتی، حفظ هویت بومی و ارتقای کیفیت تجربه شکل گرفت. شرایط زمینه‌ای شامل ویژگی‌های کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سابقه گردشگری و چارچوب‌های نهادی و شرایط مداخله‌گر شامل سیاست‌ها و قوانین، وضعیت اقتصادی کلان، محیط فناوری، نقش نخبگان و شبکه‌های ارتباطی بودند. راهبردهای استخراج‌شده شامل راهبردهای مدیریتی و نهادی، آموزشی و توانمندسازی، بازاریابی و برندسازی، توسعه محصول و نوآوری، حمایت‌های مالی و راهبردهای حفاظت و پایداری است. نتایج نشان داد اجرای این راهبردها پیامدهای مثبتی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و انسانی، فرهنگی و هویتی، نهادی و مدیریتی، محیطی و کالبدی و همچنین ارتقای جایگاه رقابتی روستاها به همراه دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Presenting a Rural Development Model Based on the Creation of Creative Tourism Clusters (Case Study: Taft County)

نویسندگان English

Mahboobeh Soltanpoor 1
Amir Gandomkar 2
Hossein Soleymani 3
Ahmad Khademolhoseiny 4
1 Department of Geography, Na. C, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
2 Department of Geography, Na.C., Islamic Azad University,Najafabad, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geography, Na. C, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
4 Associate Professor, Department of Geography, Na. C, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
چکیده English

The present study aimed to formulate a rural development model based on the creation of creative tourism clusters in selected villages of Taft County. This research is qualitative in nature and adopts Grounded Theory based on the systematic approach of Strauss and Corbin, conducted within an interpretive paradigm. Data were collected through field research and semi-structured in-depth interviews with 24 elites and key informants, including tourism managers, village administrators (Dehyars), rural council members, eco-lodge operators, local guides, and faculty members. Sampling was performed using the snowball method and continued until theoretical saturation was achieved. data analysis was carried out through three stages: open, axial, and selective coding. In the open coding phase, approximately 220 primary codes were extracted, which were later refined into 31 conceptual categories. In the axial coding phase, these categories were organized into a paradigmatic model comprising causal conditions, contextual conditions, intervening conditions, core phenomena, strategies, and consequences. Causal conditions included core creative assets, physical readiness, human capital, market demand, local trust/participation, and supportive structures. the core phenomenon was identified as "the formulation and realization of a rural development model based on creative tourism clusters," revolving around local networking, creative innovation, human capacity development, participatory governance, and the preservation of indigenous identity. contextual conditions encompassed physical, social, economic, and institutional frameworks, while intervening conditions included macro-policies, economic status, and technological environments. The extracted strategies involved managerial, educational, branding, and sustainability approaches.

کلیدواژه‌ها English

Model
Rural Development
Creative Tourism
Tourism Clusters
Taft County

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 خرداد 1405