مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند

ارزیابی و تحلیل تاثیرات هوشمندسازی گردشگری شهرهای ساحلی بر تاب‌آوری گردشگری (مطالعه موردی: شهر بابلسر)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
حکیمه طالبی کناری 1
محمدرضا رضایی 2
طاها ربانی 3
مهدی رمضان زاده لسبویی 4
1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیا، بخش آمایش سرزمین، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 استادیار گروه جغرافیا، بخش برنامه ریزی محیطی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4 دانشیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، پردیس دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
10.22072/tmsse.2025.2069687.1043
چکیده
گردشگری هوشمند در مناطق ساحلی طی سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از شیوع همه‌گیری کووید-۱۹، به عنوان یک رویکرد و چالش مهم برای برنامه‌ریزان گردشگری مطرح شده است. گردشگری هوشمند بر نقش مهم فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات (ICT) در توسعه گردشگری تأکید دارد. توسعه هوشمند می‌تواند تأثیر عمیقی بر تاب‌آوری شهری داشته باشد؛ تاب‌آوری به عنوان ظرفیت مقاومت شهر در برابر تهدیدها، قدرت بازیابی، انعطاف‌پذیری و انطباق با شرایط جدید تعریف می‌شود. در نتیجه، یکی از موضوعات مهم برای برنامه‌ریزان، تحلیل شاخص‌های هوشمندسازی و تاب‌آوری یک مقصد گردشگری در ابعاد مختلف است تا با شناخت صحیح آن‌ها، برنامه‌ریزی‌های مناسبی برای تقویت تاب‌آوری شهری صورت گیرد. شهر بابلسر در استان مازندران که از مقاصد مهم گردشگری ایران به شمار می‌رود، اخیراً با چالش‌ها و تهدیدات متعددی مواجه بوده است و همین امر، موضوع توسعه گردشگری هوشمند برای بهبود تاب‌آوری این شهر را برجسته کرده است. این مطالعه با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و تلفیق داده‌های کتابخانه‌ای و میدانی، به ارزیابی شاخص‌های مطلوبیت تاب‌آوری و هوشمندسازی پرداخته و اثرات گردشگری هوشمند بر ابعاد مختلف تاب‌آوری شهری را تحلیل می‌کند. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه از نمونه‌ای شامل ۳۸۴ نفر از ساکنان (که با فرمول کوکران تعیین و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند) گردآوری شد و سپس روابط میان متغیرها از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و با استفاده از نرم‌افزار SmartPLS مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که سطح مطلوبیت هوشمندسازی و تاب‌آوری در شهر بابلسر در وضعیت متوسط تا ضعیف قرار دارد. همچنین، اگرچه ظرفیت‌های گردشگری هوشمند تأثیرات بالایی بر بهبود سطح خدمات، زیرساخت‌ها، تعاملات و مشارکت‌ها داشته است، اما تأثیر این تعاملات و بهبود خدمات بر ابعاد کلی تاب‌آوری تا حدودی کمتر ارزیابی شد. به‌طور کلی، این پژوهش نشان می‌دهد که شهر بابلسر برای پیشگیری یا مدیریت خطرات و چالش‌های فعلی و آینده گردشگری، به‌طور جدی نیازمند تدوین برنامه‌هایی با تأکید بر توسعه هوشمند است. نتایج این تحقیق می‌تواند برای ساکنان، صاحبان کسب‌وکارهای گردشگری، مدیران شهری و کارآفرینان بومی و غیربومی بسیار حائز اهمیت باشد.
کلیدواژه‌ها
گردشگری هوشمند
مقصد گردشگری ساحلی
تاب‌آوری گردشگری
شهر بابلسر
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluation and analysis of the impacts of smart tourism in coastal cities on tourism resilience (Case study: Babolsar city)

نویسندگان English

Hakimeh Talebi Kenari 1
Mohammad Reza Rezaei 2
Taha Rabbani 3
Mehdi Ramezanzadeh lasboyee 4
1 PhD Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities and Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
2 Associate Professor, Department of Geography (Spatial Planning Group), Faculty of Humanities and Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Geography (Environmental Planning Group), Faculty of Humanities and Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.
4 Associate Professor, Department of Tourism Management, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
چکیده English

Smart tourism in coastal areas has emerged as a crucial approach and challenge for tourism planners in recent years, particularly following the COVID-19 pandemic. Smart tourism highlights the significant role of Information and Communication Technologies (ICTs) in tourism development. Smart development can profoundly impact urban resilience, which is defined as a city's capacity to withstand threats, recover, demonstrate flexibility, and adapt to new conditions. Consequently, a critical task for planners is to analyze both the smartness and resilience indicators of a tourism destination across various dimensions. Proper identification of these indicators enables the formulation of effective strategies to enhance urban resilience. The city of Babolsar in Mazandaran province, a major tourist destination in Iran, has faced numerous challenges and threats recently, bringing the development of smart tourism for improving urban resilience to the forefront. Using a descriptive-analytical methodology and integrating library and field data, this study evaluates the indicators of resilience and smartization, analyzing the effects of smart tourism on various dimensions of urban resilience. Data were collected via questionnaires from a sample of 384 residents, determined using Cochran’s formula and selected through simple random sampling. The relationships among the variables were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) with SmartPLS software. The findings reveal that the current conditions of both smartization and resilience in Babolsar are at a moderate to weak level. Furthermore, while smart tourism capacities have significantly improved services, infrastructure, and interactions, the impact of these improvements on the broader dimensions of resilience was found to be relatively lower. Overall, the research highlights an urgent need for Babolsar to implement smart development programs to effectively manage current and future tourism-related risks and challenges. These findings provide valuable insights for residents, tourism business owners, urban managers, and entrepreneurs.

کلیدواژه‌ها English

Smart tourism
Coastal tourism destination
tourism resilience
Babolsar city
Abdelmalak, F. (2024). Smart tourism destinations: Governance and resilience: The use of ICTs in destination governance and its impact on resilience. Journal of Smart Tourism, 4(2), 35–45.
https://doi.org/10.52255/smarttourism.2024.4.2.5
Adiyarta, K., Napitupulu, D., Syafrullah, M., Mahdiana, D., & Rusdah, R. (2020). Analysis of smart city indicators based on PRISMA: Systematic review. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 725(1), 012113.
https://doi.org/10.1088/1757-899X/725/1/012113
Aminian, N., & Rokaldin Eftekhari, A. (2023). Strategic planning framework for enhancing resilience in tourism businesses in the post-COVID-19 era. Journal of Urban Economics and Management, 11(2), 161–197. [in Persian]
https://iueam.ir/browse.php?a_id=2018&slc_lang=fa&sid=1&printcase=1&hbnr=1&hmb=1
Bastidas-Manzano, A.-B., Sánchez-Fernández, J., & Casado-Aranda, L.-A. (2021). The past, present, and future of smart tourism destinations: A bibliometric analysis. Journal of Hospitality & Tourism Research, 45(3), 529–552.
https://doi.org/10.1177/1096348020967062
Bosch, P., Jongeneel, S., Rovers, V., & Neumann, H.-M. (2017). CITYkeys indicators for smart city projects and smart cities. CITYkeys.
https://doi.org/10.13140/RG.2.2.17148.23686
Gretzel, U., & Scarpino-Johns, M. (2018). Destination resilience and smart tourism destinations. Tourism Review International, 22(3–4), 263–276.
https://doi.org/10.3727/154427218X15369305779065
Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 25(3), 179–188.
https://doi.org/10.1007/s12525-015-0196-8
Habeeb, N. J., & Weli, S. T. (2020). Relationship of smart cities and smart tourism: An overview. HighTech and Innovation Journal, 1(4), 194–202.
https://doi.org/10.28991/HIJ-2020-01-04-07
Hashemimehr, A., Norouzi, M., Feizi, S., & Keshizadeh, V. (2022). The relationship between intelligence and technology innovation with the resilience of start-ups in the field of urban tourism during the Corona crisis (Case study of Ardabil province). Innovation Economic Ecosystem Studies, 2(2), 99–113. [in Persian]
https://doi.org/10.22111/innoeco.2023.43981.1040
Hussain, S., Ahonen, V., Karasu, T., & Leviäkangas, P. (2023). Sustainability of smart rural mobility and tourism: A key performance indicators-based approach. Technology in Society, 74, 102287.
https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2023.102287
Koch, F., Beyer, S., & Chen, C.-Y. (2023). Monitoring the Sustainable Development Goals in cities: Potentials and pitfalls of using smart city data. GAIA—Ecological Perspectives for Science and Society, 32(S1), 47–53.
https://doi.org/10.14512/gaia.32.S1.8
Koo, C., Mendes-Filho, L., & Buhalis, D. (2019). Smart tourism and competitive advantage for stakeholders: Guest editorial. Tourism Review, 74(1), 1–4.
https://doi.org/10.1108/TR-02-2019-208
Manuaba, I. G. P., Aryani, D. W., & Tirta, I. N. (2019). Smart tourism destinations and local communities: The case of Bali. Journal of Destination Marketing & Management, 12, 16–19.
https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2018.11.001
Matos, A., Pinto, B., Barros, F., Martins, S., Martins, J., & Au-Yong-Oliveira, M. (2019). Smart cities and smart tourism: What future do they bring? In Á. Rocha, H. Adeli, L. P. Reis, & S. Costanzo (Eds.), New knowledge in information systems and technologies (pp. 358–370). Springer.
https://doi.org/10.1007/978-3-030-16187-3_35
Matyusupov, B., Khodjaniyazov, E., Masharipova, M., & Gurbanov, F. (2024). The concepts of smart cities, smart tourism destination and smart tourism cities and their interrelationship. BIO Web of Conferences, 82, 06015.
https://doi.org/10.1051/bioconf/20248206015
Miller, G. A. (2003). Consumerism in sustainable tourism: A survey of UK consumers. Journal of Sustainable Tourism, 11(1), 17–39.
https://doi.org/10.1080/09669580308667191
Mirzaee, S., & Wang, Q. (2020). Urban mobility and resilience: Exploring Boston’s urban mobility network through Twitter data. Applied Network Science, 5, 75.
https://doi.org/10.1007/s41109-020-00316-9
Ranjbar, Z., Shokri Firouzjah, P., & Janbaz Ghobadi, G. (2021). Assessing the resilience of coastal cities with emphasis on the role of tourism: A case study of the coastal cities in western Mazandaran Province. Journal of Applied Researches in Geographical Sciences, 21(62), 383–412. [in Persian]
https://doi.org/10.52547/jgs.21.62.383
Romão, J. (2020). Tourism, smart specialization, growth, and resilience. Annals of Tourism Research, 84, 102995.
https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102995
Salehi, S., & Mirzakhani, S. (2021). Development of maritime tourism and local community approach. Geographical Studies of Coastal Areas Journal, 2(3), 103–127. [in Persian]
https://doi.org/10.22124/gscaj.2021.20569.1101
Sandhu, S. C., Kelkar, V., & Sankaran, V. (2019). Resilient coastal cities for enhancing tourism economy: Integrated planning approaches (ADBI Working Paper No. 1043). Asian Development Bank Institute.
https://www.adb.org/publications/resilient-coastal-cities-enhancing-tourism-economy
Serin Dizej, M., & Ahadnejad Roushti, M. (2021). Scenario-based analysis of physical-structural resilience of urban areas during earthquakes: A case study of Zanjan City. Journal of Applied Researches in Geographical Sciences, 21(60), 65–85. [in Persian]
https://doi.org/10.52547/jgs.21.60.65
Susanto, E. (2026). Smart tourism technologies for destination resilience: A systematic literature review. Journal Integration of Social Studies and Business Development, 4(1), 44–59.
https://doi.org/10.58229/jissbd.v4i1.487
Taghvaei, M., & Kanani, M. (2016). Spatial analysis of tourism capacities in Mazandaran Province. Tourism and Leisure Time Journal, 3(6), 59–71. [in Persian]
https://tlj.usc.ac.ir/article_129838.html
Torabi, Z., Rezvani, M., Hall, M., & Allam, Z. (2023). On the post-pandemic travel boom: How capacity building and smart tourism technologies in rural areas can help—Evidence from Iran. Technological Forecasting and Social Change, 193, 122633.
https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.122633
Um, T., & Chung, N. (2021). Does smart tourism technology matter? Lessons from three smart tourism cities in South Korea. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 26(4), 396–414.
https://doi.org/10.1080/10941665.2019.1595691
van der Vegt, G. S., Essens, P., Wahlström, M., & George, G. (2015). Managing risk and resilience. Academy of Management Journal, 58(4), 971–980.
https://doi.org/10.5465/amj.2015.4004
Wang, X., Zhen, F., Tang, J., Shen, L., & Liu, D. (2022). Applications, experiences, and challenges of smart tourism development in China. Journal of Urban Technology, 29(4), 101–126.
https://doi.org/10.1080/10630732.2021.1879605
Weidenfeld, A. (2018). Tourism diversification and its implications for smart specialization. Sustainability, 10(2), 319.
https://doi.org/10.3390/su10020319
مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند
دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 5
تابستان
تابستان 1405
صفحه 49-71